Przyczyny wdrażania systemu jakości ISO 9001

wdazanie ISO IATF

Unia Europejska. Przedsiębiorstwa decydują się na wdrożenie systemu jakości często z diametralnie różnych przyczyn. Przyczyny te zależą od specyfiki firmy, branży czy rynku. Inne także były przesłanki wdrażania systemów w krajach Unii Europejskiej, a inne są w Polsce.

Pierwszymi firmami, które wdrażały systemy jakości w Unii Europejskiej były przedsiębiorstwa związane z przemysłem zbrojeniowym oraz energią atomową. Tam wymogi dotyczące jakości były bowiem najwyższe.

Głównymi przyczynami wdrożenia były wówczas:

  • ustabilizowanie poziomu jakości wyrobów,
  • ograniczenie konieczności dodatkowych kontroli jakości,
  • zmniejszenie liczby prób niszczących.

Efektem wdrożenia systemu w tych przedsiębiorstwach było zmniejszenie kosztu kontroli odbiorczej dostaw przez klientów. Stało się tak dzięki zwiększeniu pewności, że produkowany wyrób jest sprawny. Systemowe podejście do jakości w odróżnieniu od samej tylko kontroli, pozwala bowiem w sposób nadzorowany ustabilizować poziom jakości i zmniejszyć odsetek wyrobów niezgodnych, a nie tylko likwidować istniejące już braki.

Dodatkowym problemem były próby niszczące w przypadku produkcji na cele zbrojeniowe. Nie sposób bowiem w inny sposób sprawdzić np. granatu, niż wyjąć zawleczkę i obserwować wybuch. Niestety granat taki nie nadaje się już do kolejnego użycia. Podejście od strony kontroli jakości byłoby więc w przypadku przemysłu zbrojeniowego niewłaściwe.

Obserwując sukcesy i efekty ekonomiczne wdrażania systemów jakości inne gałęzie przemysłu zaczęły się interesować systemami jakości. Rozpoczęto wdrażanie systemów w przemyśle lotniczym, motoryzacyjnym i innych zaawansowanych dziedzinach. Podstawowym celem wdrożenia były korzyści ekonomiczne, jakie można było odnieść w wyniku lepszej organizacji służb jakościowych.

W kolejnych latach, gdy coraz więcej firm posiadało certyfikaty systemów jakości, specjaliści rozszerzyli listę korzyści jakie można odnieść z wdrożenia systemu w przedsiębiorstwie przemysłowym.

Do głównych zaliczyć można:

  • zmniejszenie kosztów braków,
  • zmniejszenie kosztów kontroli jakości,
  • lepsze kontakty z klientami i dostawcami,
  • większe zaufanie ze strony klientów,
  • uzyskanie przewagi konkurencyjnej,
  • efektywniejsze zarządzanie zasobami materialnymi,
  • lepsza organizacja pracy,
  • poprawienie i ujednolicenie obiegu dokumentacji,
  • podniesienie morale pracowników.

Korzyści te można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Pierwsze wynikają z korzystnego odnoszenia się otoczenia do firmy posiadającej system zapewnienia jakości, drugie zaś z przyjęcia właściwego sposobu wdrożenia systemu. Korzyści zewnętrzne pozwalały przedsiębiorstwom na zwiększanie sprzedaży, podnoszenie swojego udziału w rynku i ekspansję na inne rynki. Większe zaufanie ze strony klientów powodowało, że klient taki powracał do firmy, aby kupić kolejny wyrób. Jest to chyba najlepszy miernik wysokiej jakości na rynku konkurencyjnym.

Korzyści wewnętrzne, które wielu specjalistów uważa za ważniejsze, pozwalały natomiast firmom lepiej zorganizować swoją działalność. Lepszy obieg dokumentacji zapewniał dotarcie istotnych informacji do zainteresowanych stanowisk, efektywniejsze zarządzanie zasobami powodowało zmniejszenie marnotrawstwa i kosztów, lepsza organizacja pracy pozwalała na wyższą wydajność. Efektem tych przemian wewnętrznych było podniesienie morale pracowników, którym ułatwiono produkowanie dobrych wyrobów.

Już W. E. Deming w latach 50-tych twierdził, że pracownicy chcą wytwarzać wysoką jakość, jednak niewłaściwe zarządzanie firmami uniemożliwia im to. Prawidłowe wdrożenie systemu jakości umożliwiało podniesienie jakości pracy.

Kolejną zmianę celów wdrażania systemów jakości można było zaobserwować w krajach Unii Europejskiej w latach dziewięćdziesiątych. Okazało się bowiem, że wiele firm na rynku posiada już certyfikaty. Przestały one dawać istotną przewagę konkurencyjną. Klienci zamiast pytać „czy macie już system jakości?”, zadawali pytania „dlaczego jeszcze go nie macie?”. Wdrożenie systemu stało się koniecznością, aby utrzymać się na rynku. Stąd nowe cele:

  • utrzymać się na rynku,
  • zdobyć certyfikat (papier, nie system),
  • zmniejszyć koszty wdrożenia systemu jakości.

Cele te wynikały z zupełnego niezrozumienia idei systemów jakości. Samo zdobycie certyfikatu nie pozwoli organizacji w długim okresie czasu utrzymać się na rynku. Ograniczanie kosztów wdrożenia systemu jakości zwykle było zorientowane na zmniejszenie ilości szkoleń i przełożenie ciężaru opracowania dokumentacji na konsultantów.

Mniej szkoleń oznacza mniejszą świadomość na temat systemu jakości, traktowanie go jako zło konieczne. Obniża także morale pracowników, którzy sądzą, że dostają kolejną bezsensowną pracę za te same pieniądze. Przerzucenie pracy na konsultanta powoduje natomiast standaryzację dokumentacji niezależnie od branży czy charakteru przedsiębiorstwa, niedopasowanie do firmy, narzucenie zbędnych formularzy czy nieprzystających procedur, zwiększenie biurokracji, obniżenie wydajności pracy.

Pojawienie się przedsiębiorstw wdrażających systemy tylko dla certyfikatu spowodowało naciski na firmy certyfikujące, aby te obniżyły wymogi niezbędne dla uzyskania dokumentu. Niektóre z firm przystały na to, przez co zróżnicowało się znaczenie certyfikatu. Obecnie klienci instytucjonalni patrzą nie tylko na to, czy przedsiębiorstwo może się pochwalić certyfikowanym systemem jakości, ale także kto ten system auditował.

Polska. W Polsce pierwsze systemy jakości zaczęto wdrażać w latach 90-tych. Nie można powiedzieć, aby we wcześniejszym okresie nie było w Polsce prób podnoszenia jakości, wspomnieć można choćby program DoRo. Pierwszymi firmami, które zdecydowały się na zmiany w podejściu do jakości były przedsiębiorstwa eksportujące swoje wyroby do krajów UE.

Zarządy tych firm chciały przede wszystkim wejść na nowe rynki zbytu. Był to więc główny, a nierzadko jedyny cel. Jednak już po kilku latach spora grupa firm zaczęła wdrażać systemy jakości zgodne z ISO 9000 z myślą o działaniu na polskim rynku. Ich cele były podobne jak w przypadku wiodących firm europejskich: ograniczenie kosztów, zwiększenie konkurencyjności i korzyści wewnętrzne.

Szybko jednak pojawili się przedsiębiorcy szukający krótszej drogi poprzez zakup dokumentacji lub wręcz zakup certyfikatu. Tych jednak jest mało, większość zarządów decyduje się na wdrożenie systemu świadomie, zdając sobie sprawę z korzyści jakie mogą odnieść.

W ostatnich latach można zauważyć, że niektóre upadające przedsiębiorstwa szukają ratunku w uzyskaniu certyfikatu systemu jakości. Trzeba jednak jasno powiedzieć, że ISO 9000 nie jest lekarstwem na choroby firm. Działa ono raczej jako wzmocnienie kierunku, w jakim rozwija się przedsiębiorstwo. Wdrażanie systemu jakości na progu upadku firmy może bankructwo jeszcze przyspieszyć.

Related Post

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz